เมื่อเข้าสู่ต้นเดือนตุลาคม ธงสีเหลืองอักษร 齋 / 斋 สีแดงถูกติดตามหน้าร้านอาหารและตลาดทั่วประเทศ เป็นสัญญาณว่าเทศกาลกินเจกำลังใกล้เข้ามา นับเป็นช่วงถือศีลชำระกายใจของทั้งชาวไทยเชื้อสายจีน ชาวไทยพุทธ และเป็นช่วงที่ศาลเจ้าหลายแห่งเต็มไปด้วยขบวนแห่ เสียงประทัด พร้อมเมนูอาหารเจตลอดสองข้างทาง
สำหรับปีนี้เทศกาลกินเจตรงกับวันที่ 10 – 18 ตุลาคม 2569 (รวม 9 วัน 9 คืน) โดยมีวันล้างท้องล่วงหน้า 1 วัน เตรียมเช็คลิสต์ตารางกิจกรรมแต่ละวันได้ดังนี้
กิจกรรมหรือพิธีสำคัญที่ยังมีการจัดขึ้นในปัจจุบัน
ตามศาลเจ้าจีนหลายแห่งทั่วประเทศยังคงมีการอนุรักษ์พิธีกรรมโบราณเอาไว้จนถึงปัจจุบัน เชื่อกันว่าพิธีต่างๆ เป็นการอัญเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาปกป้องคุ้มครอง และเสริมสิริมงคลแก่ผู้ถือศีลกินเจ
พิธียกเสาโก้เต้งและแขวนตะเกียง 9 ดวง
- พิธีที่จะใช้ไม้ไผ่ลำยาวทำเป็นเสา แขวนตะเกียงสว่างไว้ 9 ดวงตลอด 9 วัน เป็นสัญลักษณ์ของการเริ่มต้นประเพณีถือศีลกินเจอย่างเป็นทางการ และเป็นการจุดอัญเชิญเทพเจ้าลงมาประทับเพื่อให้สิริมงคลและปกป้องคุ้มครอง
- สถานที่: ศาลเจ้าจีนทั่วไป เช่น ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ย ภูเก็ต, ศาลเจ้าโจวซือกง ตลาดน้อย
พิธีรับเจ้า (รับกิ๋วอ๋องไต่เต่)
- พิธีอัญเชิญเทพเจ้ากิ๋วอ๋องไต่เต่ (เทพเจ้า 9 พระองค์) ลงมาเป็นประธานในเทศกาล โดยคณะกรรมการศาลเจ้าและประชาชนจะร่วมขบวนเดินทางไปประกอบพิธีอัญเชิญบริเวณริมแม่น้ำหรือชายหาด เพื่อความเป็นสิริมงคลและขอให้การถือศีลกินเจตลอด 9 วันดำเนินไปด้วยความเรียบร้อย
- สถานที่: บริเวณริมน้ำหรือชายหาดใกล้ศาลเจ้า เช่น บริเวณสะพานหิน ภูเก็ต, ท่าน้ำริมแม่น้ำเจ้าพระยา กรุงเทพ
พิธีแห่พระรอบเมือง (อิ้วเก้ง)
- พิธีอัญเชิญองค์เทพเจ้าและขบวนม้าทรงออกเดินทางไปตามเส้นทางต่างๆ ในเมือง เพื่อเยี่ยมเยียนประชาชนและปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกจากชุมชน โดยชาวบ้านจะตั้งโต๊ะบูชาบริเวณหน้าบ้านเพื่อรับพรและความเป็นสิริมงคล
- สถานที่: เส้นทางชุมชนรอบศาลเจ้า เช่น ศาลเจ้าในจังหวัดภูเก็ต, ชลบุรี, นครสวรรค์
พิธีลุยไฟ (โก้ยโห้ย) และพิธีข้ามสะพานสะเดาะเคราะห์ (โก้ยฮั่น)
- พิธีชำระล้างสิ่งอัปมงคลและสะเดาะเคราะห์ โดยพิธีลุยไฟจะให้ม้าทรงหรือผู้ผ่านการถือศีลวิ่งผ่านกองถ่านร้อน ส่วนพิธีข้ามสะพานจะเปิดให้ประชาชนทั่วไปเดินข้ามสะพานจำลอง พร้อมประทับตราสีแดงบนเสื้อเพื่อเสริมโชคลาภและความคุ้มครอง
- สถานที่: บริเวณลานหน้าศาลเจ้า (บางแห่ง) ในช่วงวันที่ 6-8 ของเทศกาล
พิธีส่งเจ้า (ส่งกิ๋วอ๋องไต่เต่)
- เป็นพิธีส่งเทพเจ้ากลับสู่สวรรค์ในคืนวันสุดท้ายของเทศกาล โดยมีการประกอบพิธีสวดมนต์ เผากระดาษเงินกระดาษทอง และอัญเชิญกระถางธูปกับตะเกียงลงสู่แหล่งน้ำ เป็นสัญญาณของการเสร็จสิ้นเทศกาลถือศีลกินเจอย่างสมบูรณ์
- สถานที่: บริเวณริมน้ำหรือชายหาด ในคืนวันสุดท้ายของเทศกาล
เช็คลิสต์สถานที่น่าเที่ยวประจำเทศกาลกินเจ 2569
1. ย่านเยาวราช กรุงเทพมหานคร
ศูนย์กลางเทศกาลกินเจที่เดินทางสะดวกและคึกคักที่สุด บริเวณซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติฯ (วงเวียนโอเดียน) จะมีการอัญเชิญผงธูปศักดิ์สิทธิ์จากศาลเจ้าเก่าแก่ในย่านเยาวราชมาประดิษฐานเพื่อให้ประชาชนเข้ามากราบไหว้ในที่เดียว ตลอดแนวถนนเยาวราชจะมีการออกร้านจำหน่ายอาหารเจทั้งไทยและจีนมากกว่าร้อยร้านค้า พร้อมการแสดงเชิดสิงโตและมังกรเจตลอดเทศกาล
2. ศาลเจ้าต่างๆ ในจังหวัดภูเก็ต
ศูนย์กลางประเพณีถือศีลกินผักแบบจีนฮกเกี้ยนดั้งเดิม งานจะกระจายไปตามศาลเจ้าสำคัญทั่วเกาะ เช่น ศาลเจ้าจุ้ยตุ่ย ศาลเจ้าบางเหนียว และศาลเจ้ากะทู้ แต่ละวันจะมีขบวนแห่พระรอบเมือง (อิ้วเก้ง) หมุนเวียนไปตามเส้นทางต่างๆ โดยชาวบ้านจะตั้งโต๊ะรับพรหน้าบ้าน นอกจากนี้ยังมีพิธีลุยไฟและพิธีข้ามสะพานสะเดาะเคราะห์ที่จัดขึ้นตามศาลเจ้าหลักอย่างเป็นระเบียบ
3. พุทธสถานจีเต็กลิ้ม จังหวัดนครนายก
สถานที่ปฏิบัติธรรมและทำบุญสไตล์จีน ตั้งอยู่ในอำเภอเมืองนครนายก เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการบรรยากาศสงบและไม่วุ่นวาย ช่วงเทศกาลจะมีพิธีสวดมนต์ขอพร การเดินเวียนเทียนรอบสถูปในยามเย็น และมีโรงทานจัดเตรียมอาหารเจบริการฟรีสำหรับผู้มาร่วมทำบุญ สามารถเดินทางไป-กลับจากกรุงเทพฯ ได้สะดวกภายในวันเดียว
4. ศาลเจ้าหน่าจาซาไท้จื้อ อ่างศิลา จังหวัดชลบุรี
ศาลเจ้าจีนสถาปัตยกรรม 4 ชั้นในตำบลอ่างศิลา ในช่วงกินเจทางศาลเจ้าจะจัดพื้นที่เปิดโรงทานแจกอาหารเจฟรีแก่ประชาชนทั่วไป มีพิธีสวดมนต์ชัยมงคลคาถาและพิธีถวายดอกบัวเพื่อเสริมสิริมงคล ผู้ที่มาเยือนสามารถกราบไหว้ขอพรองค์เทพเจ้าหน่าจาซาไท้จื้อและเทพเจ้าไท้ส่วยเอี๊ย (เทพคุ้มครองดวงชะตา) ได้พร้อมกัน
5. ศาลเจ้าพ่อ-เจ้าแม่ศูนย์การค้านครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์
งานเทศกาลกินเจที่ยิ่งใหญ่ของชาวปากน้ำโพซึ่งจัดขึ้นบริเวณศาลเจ้าและพื้นที่ศูนย์การค้านครสวรรค์ มีการเปิดตลาดอาหารเจขนาดใหญ่ที่รวมร้านอร่อยในพื้นที่มาไว้อย่างครบถ้วน พร้อมกิจกรรมทำบุญสวดมนต์ต่อชะตา สะเดาะเคราะห์ และการแจกทานอาหารเจแก่ผู้ยากไร้ตลอดทั้ง 9 วัน
หัวใจสำคัญของเทศกาลกินเจ คือการได้กลับมาใส่ใจอาหารการกิน พักระบบย่อยอาหาร และดูแลจิตใจให้ผ่อนคลาย สำหรับนักกินเจมือใหม่ไม่ว่าจะเลือกกินเจครบทั้ง 9 วัน หรือปรับเปลี่ยนรูปแบบให้เข้ากับชีวิตประจำวัน เพียงแค่เริ่มต้นด้วยความตั้งใจก็นับเป็นโอกาสดีที่จะได้ลิ้มลองและสัมผัสประสบการณ์ใหม่ๆ